ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Stroke) ಆದಾಗ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವೂ ಮುಖ್ಯ. ಮುಖ ಸೊಟ್ಟಗಾಗುವುದು, ಕೈ-ಕಾಲು ಬಲಹೀನವಾಗುವುದು, ಮಾತು ತೊದಲುವುದು ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ 108 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ, ವೈದ್ಯರು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಕೊಡುವುದು, ವೈದ್ಯರು ಒಪ್ಪಿದ ತಕ್ಷಣ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ (Physiotherapy) ಸೇರಿದಂತೆ ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ (Rehabilitation) ಶುರು ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು — ಇವೇ ಚೇತರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.
In English: A stroke (ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, often called "lakwa") is a medical emergency. Call 108 at the first warning sign, because clot-dissolving treatment can only be given within a few hours. After hospital care, recovery depends on taking prevention medicines, starting rehabilitation (physiotherapy, occupational, speech and swallowing therapy) once the doctor says it is safe, and controlling blood pressure, sugar and smoking. This guide explains each step in simple Kannada for families in Bengaluru.
ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು (ಸ್ಟ್ರೋಕ್) ಅಂದರೆ ಏನು?
ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಸರಬರಾಜು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿಂತಾಗ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದು:
- ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ನಾಳ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು: ಇದನ್ನು ಇಸ್ಕೀಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Ischaemic stroke) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
- ಮೆದುಳಿನ ರಕ್ತನಾಳ ಒಡೆದು ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಆಗುವುದು: ಇದನ್ನು ಹೆಮರಾಜಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (Haemorrhagic stroke) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ರಕ್ತ ಸಿಗದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ದೇಹದ ಒಂದು ಬದಿ ಬಲಹೀನವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ಅನೇಕರು "ಲಕ್ವಾ ಹೊಡೆಯುವುದು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮಾತು, ನುಂಗುವುದು, ಸಮತೋಲನ, ದೃಷ್ಟಿ, ನೆನಪು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಆಗಬಹುದು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ?
ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕುರಿತ Global Burden of Disease ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ (Lancet Global Health, 2021), 2019ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಆದ ಒಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ (DALYs – ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವರ್ಷಗಳು) ಸುಮಾರು 37.9% ಪಾಲು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನದ್ದು. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ನರರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು. ICMR ನ Indian Journal of Medical Research ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ (2017), ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿ 1 ಲಕ್ಷ ಜನರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 105 ರಿಂದ 152 ಹೊಸ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
ಸ್ಟ್ರೋಕ್ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು? (BE-FAST)
ICMR ನ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ (Standard Treatment Workflow, 2024) BE-FAST ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಲು:
| ಅಕ್ಷರ | ಅರ್ಥ | ಏನು ಗಮನಿಸಬೇಕು |
|---|---|---|
| B (Balance) | ಸಮತೋಲನ | ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆಯ ತಪ್ಪುವುದು, ನಡೆಯಲು ಆಗದಿರುವುದು |
| E (Eyes) | ಕಣ್ಣು | ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮಸುಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಎರಡೆರಡಾಗಿ ಕಾಣುವುದು |
| F (Face) | ಮುಖ | ಬಾಯಿಯ ಒಂದು ಮೂಲೆ ಕೆಳಗೆ ಜಾರುವುದು, ಮುಖ ಸೊಟ್ಟಗಾಗುವುದು |
| A (Arm) | ಕೈ | ಎರಡೂ ಕೈ ಮೇಲೆತ್ತಿದಾಗ ಒಂದು ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುವುದು |
| S (Speech) | ಮಾತು | ಮಾತು ತೊದಲುವುದು, ಮಾತಾಡಲು ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದಿರುವುದು |
| T (Time) | ಸಮಯ | ತಡ ಮಾಡಬೇಡಿ, ತಕ್ಷಣ 108 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ |
ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ 108 ಅಥವಾ 112 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ಲಕ್ಷಣಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕಾಯಬೇಡಿ. ಸಮಯವೇ ಮೆದುಳು (Time is brain).
ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ಅವಸರ?
ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪು ಕರಗಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (Thrombolysis) ಅರ್ಹ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಣ ಶುರುವಾದ 4.5 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ICMR ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು European Stroke Organisation ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ (2021) ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ರಕ್ತನಾಳ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ 24 ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಹೆಪ್ಪು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Mechanical thrombectomy) ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
- ಲಕ್ಷಣ ಶುರುವಾದ ಸಮಯವನ್ನು, ಅಥವಾ ರೋಗಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಆರಾಮವಾಗಿ (ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಇದ್ದದ್ದು ಯಾವಾಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಬರೆದಿಡಿ.
- ರೋಗಿಗೆ ನೀರು, ಊಟ ಅಥವಾ ಮಾತ್ರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಕೊಡಬೇಡಿ. ನುಂಗಲು ತೊಂದರೆ ಇರಬಹುದು.
- ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಇರುವ ಕುಟುಂಬದವರೊಬ್ಬರು ರೋಗಿಯ ಜೊತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ.
SENSE Health ಒಂದು ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆದಾಗ, ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುವ ತುರ್ತು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (Emergency department) ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ.
ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ? ಯಾವಾಗ ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು?
ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರ ಮೆದುಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. 101 ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (Kwakkel ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, Stroke, 2006), ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಆಯಿತು. ಮೊದಲ 6 ರಿಂದ 10 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ 16% ರಿಂದ 42% ರಷ್ಟು, ಕೇವಲ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಆಗುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಚೇತರಿಕೆ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. 15 ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್ (Meta-analysis) ಪ್ರಕಾರ (Ferrarello ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, 2011), ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೂ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ (Function), ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಡಿಗೆಯ ವೇಗ ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿ, ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂತು.
"ಬೇಗ ಶುರು" ಅಂದರೆ "ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಹೆಚ್ಚು" ಅಲ್ಲ
AVERT ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (Lancet, 2015) 2,104 ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆದ 24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಪದೇ ಪದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಕ್ಕವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರು (ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 46%, ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೈಕೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 50%). ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ದಿನ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಓಡಾಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ತಂಡವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿ. ರೋಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಥೆರಪಿ ಮುಂದುವರಿಸಿ.
ಯಾವ ಯಾವ ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಇವೆ?
ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ (Physiotherapy)
ಕೂರುವುದು, ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದು, ನಡೆಯುವುದು, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಬಲಹೀನ ಕೈ-ಕಾಲುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. Lancet Neurology ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ (Langhorne ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, 2009), ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರತೆಯ ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡುವ, ಕೆಲಸ-ಆಧಾರಿತ ಅಭ್ಯಾಸ (High-intensity, repetitive task-specific practice) ಹೆಚ್ಚು ಭರವಸೆ ತೋರಿಸಿದೆ. SENSE Health ನಲ್ಲಿ ರೋಬೋಟಿಕ್ ನಡಿಗೆ ತರಬೇತಿ (Robotic-Assisted Gait Training) ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಗೆ ಪೂರಕ, ಬದಲಿ ಅಲ್ಲ.
ಆಕ್ಯುಪೇಶನಲ್ ಥೆರಪಿ (Occupational Therapy)
ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸ್ನಾನ, ಶೌಚಾಲಯ ಬಳಕೆ ಮುಂತಾದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಇದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. Lancet ನ 2011ರ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಕ್ಯುಪೇಶನಲ್ ಥೆರಪಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.
ಸ್ಪೀಚ್ ಥೆರಪಿ (Speech Therapy)
ಮಾತಾಡುವುದು, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಓದು-ಬರಹದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ (Aphasia) ಇದ್ದರೆ ಸ್ಪೀಚ್ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಚಿಕ್ಕ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿ, ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಸಮಯ ಕೊಡಿ.
ನುಂಗುವ ತೊಂದರೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Dysphagia therapy)
ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ (Krishnamurthy ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, 2022), ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 48% ಜನರಿಗೆ ನುಂಗುವ ತೊಂದರೆ (Dysphagia) ಇತ್ತು. ಅಂಥವರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ (Pneumonia) ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬಂತು. ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಕೆಮ್ಮು, ಆಹಾರ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೆತ್ತಿ ಹತ್ತುವುದು, ಊಟದ ನಂತರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಗೊರಗೊರ ಶಬ್ದ ಬರುವುದು ಅಥವಾ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
ಮನಸ್ಸಿನ ಆರೋಗ್ಯ
ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು 31% ಜನರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ (Depression) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ (Hackett ಮತ್ತು Pickles, 2014). ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಥೆರಪಿ ಬೇಡ ಅನ್ನುವುದು, ಸಿಡುಕು, ಪದೇ ಪದೇ ಅಳುವುದು ಕಂಡರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
- ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಿ. ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳದೆ ಯಾವ ಮಾತ್ರೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡಿ.
- ಊಟ ಕೊಡುವಾಗ ರೋಗಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೂರಿಸಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಡಿ.
- ಬಲಹೀನ ಕೈಯನ್ನು ದಿಂಬಿನ ಮೇಲೆ ಇಡಿ. ಆ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದು ಎಬ್ಬಿಸಬೇಡಿ, ಭುಜ ನೋವು (Shoulder pain) ಬರಬಹುದು.
- ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಮಗ್ಗುಲು ಬದಲಿಸಿ. ಹಿಮ್ಮಡಿ, ಸೊಂಟ, ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗ ಕೆಂಪಾಗಿದೆಯೇ (Bed sores) ಎಂದು ಪ್ರತಿದಿನ ನೋಡಿ.
- ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವ ಮ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ವೈರ್ ತೆಗೆಯಿರಿ. ಶೌಚಾಲಯದ ಬಳಿ ಹಿಡಿಕೆ (Grab bar) ಹಾಕಿಸಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಣ್ಣ ದೀಪ ಇಡಿ.
- ಕಾಲಿನ ಮೀನಖಂಡ (Calf) ಊದಿಕೊಂಡು ನೋವಾದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಆದರೆ 108 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.
- ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಿಸಿ.
- ವಾಹನ ಓಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿ.
- ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ Tele-MANAS ಉಚಿತ ಸಹಾಯವಾಣಿ 14416 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.
ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರದ ಮೊದಲ 90 ದಿನಗಳ ಚೆಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್ (English) ನೋಡಿ.
ಎರಡನೇ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆದವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಗುವ ಅಪಾಯ ಇರುತ್ತದೆ. 13 ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೆಟಾ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ (Mohan ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, 2011), ಈ ಅಪಾಯ ಮೊದಲ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3.1% ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11.1% ಇತ್ತು. American Heart Association/American Stroke Association ನ 2021ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
- ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP): ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (ಬಿಪಿ) ಇರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗುರಿ 130/80 mm Hg ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
- ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ (Diabetes): ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ HbA1c 7% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
- ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ (Cholesterol): ಹೆಪ್ಪಿನಿಂದ (ಇಸ್ಕೀಮಿಕ್) ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆದ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್ (Statin) ಮಾತ್ರೆ. ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕಿರಿದಾಗಿರುವವರಿಗೆ (Atherosclerosis) LDL ಗುರಿ 70 mg/dL ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
- ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಮಾತ್ರೆಗಳು: ಹೆಪ್ಪಿನಿಂದ ಆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂಟಿಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್ (Antiplatelet). ಹೃದಯದ ಅನಿಯಮಿತ ಬಡಿತ (Atrial fibrillation) ಇದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಆಂಟಿಕೊಆಗ್ಯುಲೆಂಟ್ (Anticoagulant).
- ಜೀವನಶೈಲಿ: ಧೂಮಪಾನ ಬಿಡುವುದು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯಪಾನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಾಲಿಸಿ.
ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳು. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಗುರಿಯನ್ನು ಅವರ ವೈದ್ಯರೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವಾಗ SENSE Health ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು?
- ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ (Discharge) ಆಗುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಆದ ತಕ್ಷಣ, ರಿಹ್ಯಾಬ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ.
- ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆ ಆಗದಿದ್ದಾಗ.
- ನುಂಗುವ ತೊಂದರೆ, ಮಾತಿನ ತೊಂದರೆ, ಭುಜ ನೋವು ಅಥವಾ ಕೈ-ಕಾಲು ಬಿಗಿತ (Spasticity) ಇದ್ದಾಗ.
- ದಿನವಿಡೀ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ನಿಗಾ ಬೇಕಾದಾಗ, ಒಳರೋಗಿ (Inpatient) ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್‌ಗಾಗಿ.
SENSE Health ನಲ್ಲಿ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ, ಆಕ್ಯುಪೇಶನಲ್ ಥೆರಪಿ, ಸ್ಪೀಚ್ ಥೆರಪಿ ಮತ್ತು ನುಂಗುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸ್ಪೀಚ್ ಥೆರಪಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳರೋಗಿಗಳಿಗೆ 24/7 ಡ್ಯೂಟಿ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 24/7 ನರ್ಸಿಂಗ್ ಇದೆ. ಹೊರರೋಗಿ (OPD) ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಾದ್ಯಂತ ಮನೆ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ (Home care) ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಿಹ್ಯಾಬ್ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ರಿಹ್ಯಾಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಲೇಖನ (English) ಓದಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುವ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕರೆ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ಕೇಳಿ.
ಕಲ್ಯಾಣ ನಗರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ರಿಹ್ಯಾಬ್ ಸಹಾಯ
SENSE Health ಕಲ್ಯಾಣ ನಗರದ HRBR ಲೇಔಟ್ನಲ್ಲಿ, 100 ಅಡಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಾಣಸವಾಡಿ, ಹೆಣ್ಣೂರು, ಕಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾನಗರದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರಬಹುದು.
ಮೊದಲ ಭೇಟಿಗೆ ಏನು ತರಬೇಕು: ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಸಮ್ಮರಿ (Discharge summary), CT/MRI ವರದಿಗಳು, ಈಗ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಬಿಪಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ದಾಖಲೆ. ಮೊದಲ ಸಮಾಲೋಚನೆ (Initial consultation) ಉಚಿತ. ನಮ್ಮ ತಂಡ ಚಲನೆ, ಮಾತು, ನುಂಗುವುದು ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, OPD, ಮನೆ ಆರೈಕೆ ಅಥವಾ ಒಳರೋಗಿ ರಿಹ್ಯಾಬ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಖಲಾತಿಗೆ (Admission) ಮೊದಲೇ ಪೂರ್ಣ ಖರ್ಚಿನ ವಿವರ ಇರುವ ಲಿಖಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯೋಜನೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ (Insurance) ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಅಡ್ಮಿಷನ್ ತಂಡವನ್ನು ಕೇಳಿ.
- ವಿಳಾಸ: AVR Heights, 100 Feet Road, HRBR Layout 1st Block, Kalyan Nagar, Bengaluru 560043
- OPD ಸಮಯ: ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 7
- ಕರೆ ಮಾಡಿ: +91 96633 34659
- ವಾಟ್ಸ್‌ಆ್ಯಪ್: WhatsApp ಮಾಡಿ
- ದಾರಿ: Google Maps ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ
ಈ ಲೇಖನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಗೆ ಬದಲಿ ಅಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಂದರೆ 108 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.
Sources
- India State-Level Disease Burden Initiative Neurological Disorders Collaborators. The burden of neurological disorders across the states of India: the Global Burden of Disease Study 1990–2019. Lancet Global Health. 2021. PMC
- Kamalakannan S, Gudlavalleti ASV, Gudlavalleti VSM, et al. Incidence and prevalence of stroke in India: a systematic review. Indian Journal of Medical Research. 2017. PMC
- Department of Health Research / ICMR. Standard Treatment Workflow: Image Guided Management of Stroke. 2024. ICMR
- Berge E, Whiteley W, Audebert H, et al. European Stroke Organisation (ESO) guidelines on intravenous thrombolysis for acute ischaemic stroke. European Stroke Journal. 2021. PMC
- Kwakkel G, Kollen B, Twisk J. Impact of time on improvement of outcome after stroke. Stroke. 2006. PubMed
- Ferrarello F, Baccini M, Rinaldi LA, et al. Efficacy of physiotherapy interventions late after stroke: a meta-analysis. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry. 2011. PubMed
- AVERT Trial Collaboration group. Efficacy and safety of very early mobilisation within 24 h of stroke onset (AVERT): a randomised controlled trial. Lancet. 2015. PubMed
- Langhorne P, Coupar F, Pollock A. Motor recovery after stroke: a systematic review. Lancet Neurology. 2009. PubMed
- Langhorne P, Bernhardt J, Kwakkel G. Stroke rehabilitation. Lancet. 2011. PubMed
- Krishnamurthy R, Balasubramanium RK, Premkumar PK. Systematic review and meta-analysis of dysphagia and associated pneumonia in patients with stroke from India. American Journal of Speech-Language Pathology. 2022. PubMed
- Hackett ML, Pickles K. Part I: frequency of depression after stroke: an updated systematic review and meta-analysis of observational studies. International Journal of Stroke. 2014. PubMed
- Struyf P, Triccas LT, Schillebeeckx F, Struyf F. The place of botulinum toxin in spastic hemiplegic shoulder pain after stroke: a scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2023. PMC
- Mohan KM, Wolfe CD, Rudd AG, et al. Risk and cumulative risk of stroke recurrence: a systematic review and meta-analysis. Stroke. 2011. PubMed
- Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, et al. 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack (AHA/ASA). Stroke. 2021. Key points summarised by the American College of Cardiology; PubMed
- Ministry of Health and Family Welfare. Tele-MANAS press releases. Press Information Bureau. 2022 and 2024. PIB 2022, PIB 2024
This article is for general education and does not replace advice from your own doctor. If symptoms are sudden or severe, call 108 or go to the nearest emergency department.
